|
koetella (kohdella kaltoin, koetella koettelemuksin) scrúd/scrúdadhConnemara koe triail, tástáil; (tieteellinen koe) turgnamh; kokeet (koulussa) scrúdú koetus: ratkaiseva koetus báire na fola kognitiivinen cognaíoch kognitio cognaíocht kognitiotiede cogneolaíocht kohdeyleisö (TV) sprioclucht féachana; (radio) sprioclucht éisteachta kohdistin (tietok. kursori) cúrsóir kohentaa: kohentaa tulta, hiillosta an tine a choigilt kohta: ihan kohta ar thoradh moille kohtaus (sairauskohtaus) taom MASK, FEMUlster; (äkillinen oksennuskohtaus, pahoinvointikohtaus) brúisc; (tunnetilasta, esim. raivokohtaus) tallann; älä järjestä kohtausta ná déan seó bóthair díot féin kohtalo cinniúint FEM, GEN cinniúna; se ratkaisi kohtaloni chuir sé cor i mo chinniúint; julma, kauhea kohtalo dúchinniúint kohtisuora ingearach kohtuus cothromas, cothrom Féinne koijari gleacaí, lúbaire koiranheisi (lumipalloheisi, Viburnum opulus) caor chon koivu: Hän oli sukua O'Brieneille vain väärän koivun takaa Bhí sé gaolmhar leis na Brianaigh, ach má bhí, gaol fada amach a bhí ann koju (näyttelykoju, "ständi") seastán, stainnín; (myyntikoju, erit. kioskimainen, myös) both kokeellinen turgnamhach kokko tine chnámh kokoinen ar cóimhéid le; noin ihmisen kokoinen fá mhéid duine kokonainen iomlán, (ehjä) slán kokonaisluku slánuimhir kokonaisuus slánaonad Kokoomus Páirtí Coimeádach na Fionlainne kokoomushallitus comhrialtas kokoomuslainen ball den Pháirtí Choimeádach (ins an Fhionlainn) kokoonpanolinja líne chóimeála kokoparta féasóg dhruidte kokopäiväinen lánaimseartha kolaus (erit. kaikuva) tailm FEM; GEN-e kolauttaa (puupintaa, esim. ovea) tailm a bhualadh ar rud
koleerisuus lionn ruadh kolera calar kolhu cáim koliiniesteraasi coilínistearáis FEM kolja cadóg kolkata cniog[adh], treascair[t], néal a chur i nduine/i gceann duine kolke: pyörien kolke gliogar na rothaí kollektori (transistorissa) tiomsaitheoir kolmio triantán; Kolmio (tähtikuvio, Triangulum) an Triantán; Etelän kolmio (tähtikuvio, Triangulum Australe) Triantán an Deiscirt kolmiodraama triantán an ghráidh kolmipiikki (Gasterosteus aculatus) garmachán kolmiulotteinen tríthoiseach kolo (reikä:) poll, (osan puuttuminen, esim. hammasrivin aukko, lovi:) mant, (eläimen piilokolo:) pluais, (varsinkin ketun tai mäyrän:) broclach FEM, (myös halventavasti huonosta talosta ym:) prochóg kolumnisti colúnaí komea dóighiúil, cuidsúlach; komea mies (pitkä, salskea ja hyvin pukeutunut) cleithire komeljanttari (halv. näyttelijä) crosán, drochaisteoir, aisteoir leathmhagaidh, aisteoir a chodail amuigh komennella bheith ag mursantacht ar dhuine komentaja ceannfort
komentoalus birling FEM, GEN-e kommodori ceannasóir kommunikea scéala oifigiúil (i gcúrsaí taidhleoireachta) kommunismi (poliittinen liike tai aate) Cumannachas MASK, GEN Cumannachais; (laajemmassa mielessä, yhteisomistusyhteiskunta, esim. alkukommunismi) comharsheilbh FEM, GENcomharshealbha kommunisti Cumannach kompassi: Kompassi (tähtikuvio, Pyxis) Compás an Mhairnéalaigh kompastua: kompastuin bhain truisleadh domh, baineadh truisleadh asam kompastuminen truisleadh kompensoida rud a chóimhéadú, éiric ruda a bhaint amach duit kompiloida díolaim/díolaim kompleksi coimpléasc komplikaatio (taudin) seachghalar kompressi adhartán kompressori comhbhrúiteoir, (ilmakompressori) aerchomhbhrúiteoir kompromissi comhréitiú, comhghéilleadh kondensaattori toilleoir, comhdhlúthadán konditionaali modh coinníollach kondomi coiscín, rubar, cochall (boid) konfederaatio cónaidhm konfiguraatio (tietok.) cumraíocht konflikti coinbhleacht, coimhlint, (eturistiriita) iompairc konglomeraatti (geologiassa) comhcheirtleán konjunktio (sekä tähtit. että kielit.) cónasc konkreettinen coincréiteach, nithiúil konna (retku, ketku) scabhaitéir, ruifíneach, (eritoten petkuttaja) lúbaire, (pahansorttinen rikollinen) bithiúnach, bligeard, (gangsteri) amhas; (rupikonna) buaf FEM konnantatar stóinse konsti cleas; konstit aicseáin; hänellä on jokin konsti, jolla hän tekee sen tá dóigh aige air; siihen liittyy jokin konsti, jota kaikki eivät osaa tá dóigh air sin; kaikki konstit ovat käytössä tá na cleasa uilig sa mhála kontinuumi cointeanóid kontti (reppumainen kantoväline) pardóg, mealbhóg; (kontaineri) coimeádán konventio coinbhinsiún, coinbhinsean konventionaalinen coinbhinsiúnta, coinbhinseanúil, (aseesta:) comhghnásach konventionalismi coinbhinsiúnachas, coinbhinseanachas konvergenssi comhchlaonadh; (tähtit.) inréimneacht koodinvaihto (kielitieteessä) códmhalartú kooma támhnéal koomikko fuirseoir koordinaatti comhordanáid koota bailigh/bailiú, tiomsaigh/tiomsú, carn/carnadh, cruinnigh/cruinniú; (varsinkin tekstejä antologiaksi) díolaim/díolaim; (haravoida kokoon harvassa olevaa) conlaigh/conlach; (kokoukseen myös) gairm scoile a chur ar dhaoiní, tionóil/tionól kopautus cnagán koppikauhu uamhan clóis, clástrafóibe kopse (kenkien) trup, (jalkojen) tormán cos korea (vaatteilla koreileva) stráiciúil, péacach kori ciseán koripallo cispheil korituoli cathaoir shúgáin korkata: korkata pullo (teknisenä terminä: varustaa pullo korkilla) corc a chur i mbuidéal, buidéal a chorcáil; (puhek. ottaa ensimmäinen kulaus) buidéal a bhearnú korkeusperäsin ardaitheoir (eitleáin) korkeusvakain plána deiridh korko ús, (kiskurikorko:) gaimbín; panna rahaa kasvamaan korkoa airgead a chur ar gaimbín, a ligean amach ar gaimbín koroke ardán koronkiskuri fear gaimbín korostaa (painottaa:) béim a chur ar rud; (tekstiä tietokoneella:) aibhsigh/aibhsiú; (puhua korostuksella) crambaidh a bheith ar do theanga korskea undrach, ardnósach, mórluachach, sotalach, ceannard korsto cráisteálaí, bodalach, rábaire, ceithearnach; iso korsto caidhfte, píle korva cluais; se meni häneltä ohi korvien lig sé thar a chluais é; (kupin korva ym.) cró korvakuuloke (korvatulppamainen) cluaisín; korvakuulokkeet (korvan peittävät) cluasáin korvasieni (Gyromitra esculenta) morchal bréige korvata éiric ruda a thabhairt do dhuine, rud a chúiteamh (cúitigh!) le duine korvautumisreaktio imoibriú malartaithe (imoibriú ceimice ina dtig grúpa adamh in áit grúpa eile i móilín) kosini comhshíneas kosmogonia cosmagnaíocht kosmografia cosmagrafaíocht kosmologia cosmeolaíocht kosmos cosmas, cruinne, ollchruinne kosolti: hänellä on kosolti aikaa tá dalladh ama aige kostaa díoltas/faltanas a imirt/agairt ar dhuine kostaja agróir, fear an díoltais kosteus taise, fliuchán, fliuchlach; suhteellinen kosteus bogthaise choibhneasta kosteusvaurio: kosteusvauriot (erit. mätänemisen, lahoamisen aiheuttamat) fuarlobhadh kosto díoltas kostua: Mitä sinä siitä kostut? Cén t-abhras a bhéas leat ar ais? Hän ei siitä paljoa kostunut Ní fiú nó fearrde a bhfuair sé den airgead ar a shon kotangentti comhthangant koti baile; kotiin abhaile, chun an bhaileUlster, kotona sa bhaile, ins an bhaile, age baileMunster; ole kuin kotonasi! ná déan coimhthíos! kotikissa (kuv.) duine a chaitheanns an lá fán ghríosaigh kotimarkkinat margadh intíre, margadh baile kotimies airíoch kotivävy cliamhain isteach kotka iolar; Kotka 1) (kaupunki) Kotka (cuanchathair in oirdheisceart na Fionlainne), 2) (tähtikuvio, Aquila) an tIolar koukku bac MASK, GEN ja Pl baic; (kalakoukku) duán MASK, GEN ja PL duáin; saada mies koukkuun (= naimisiin) an coimeadar a chur ar fhear koulukakara tachrán scoile koululiikunta corpoiliúint koulutuskeskus ionad oiliúna, ionad traenála; (armeijan) airmheán traenála kova cruaidh; (työstä puhuttaessa myös:) maslach, anróiteach kovalenttisidos (kemiassa) nasc comhfhiúsach kovaääninen SUBST (= kaiutin) callaire; ADJ: kovaääninen henkilö caltáras SUBST kovera (linssi) cuasach koverankupera (linssi) cuasdhronnach kraateri cráitéar krakata cnag/cnagadh (móilíní fada a bhriseadh síos le peitreal a dhéanamh as artola) krakkaus cnagadh (móilíní) kramppi crambaidh; kirjailijan kramppi (ranteessa) tálachUlster, trálachRing of Waterford (i gcaol na láimhe) krapula póit FEM krapulainen póitiúil kremppa breoiteacht, ulpóg, tolgán kriisi (vaikea vaihe) géarchéim; (taudin käänne parempaan) aothó, aothú, faothú kriitikko léirmheastóir, criticeoir; (halv.) beachtaire kritiikki (kirja-arvostelu) léirmheas; (kirja-arvostelijan työ) léirmheastóireacht; (yleisemmin) critic, criticeoireacht, criticeas; (moittiminen) lochtú, beachtaíocht kruunu coróin FEM, GEN corónach PL corónacha; Pohjan kruunu (tähdistö, Corona Borealis) Coróin an Tuaiscirt; Etelän kruunu (tähtikuvio, Corona Australis) Coróin an Deiscirt kruununtodistaja finné stáit; (Pohjois-Irlannin oloihin viitaten, vastine engl. sanalle "supergrass") ollbhrathadóir krypton crioptón ksenogeneesi xeinigineas MASK ksenon xeanón kuha (Stizostedion lucioperca) liúsphéirse FEM kuikka lóma kuiskailla bheith ag siosarnaigh/cogarnaigh (le chéile) kuisti póirse kuitti: olla aivan kuitti (uupunut) bheith gan lúth gan láthar kuiva tirim; vetää vene kuiville bád a thógáil; vetää kuivat (vulg.) lámhchartadh a dhéanamh, do bhod a bhleán kuivua triomaigh/triomú; (ehtyä) tráigh/trá, díscigh/dísciú, dhul i ndísc kukka bláth kukkakaali cóilis kukkamaljakko bláthchuach kukko coileach kukkokiekuu! Mac na hÓighe slán! kukkura maoiseog kukonlaulu: olla hereillä kukonlaulun aikaan bheith i do shuí leis an tóinghealaigh kulaus snáthadh, slogóg; hän joi kulauksen viinaa d'ól sé snáthadh den bhiotáilte kulho (eritoten taikinakulho) losaid kulkumies ródaí kulkuneuvo gléas marcaíochta kulkuri rianaí kulmahammas géarán, (torahammas) starrfhiacail kulmaviivain: Kulmaviivain (tähtikuvio, Norma) an Riail kulo falscaí, loscadh sléibhe kulovalkea = kulo; se leviää kuin kulovalkea tá sé ag imeacht ina loscadh sléibhe kulta ór MASK, GEN óir; kulta[se]ni a stór, a ghráidh, a ghráidh ghil, a stóirín, a chuid, a rún mo chroí kultainen órga; (kuv.) laghach, cineálta, caomh, deas, fial, flaithiúil; olet kultainen! tá tú ar fónamh ar fad, a stór! kultakuume (esim. Klondyken kultakuume) ruathar an óir kultala: Amerikan kultala an tOileán Úr MASK, GEN an Oileáin Úir; (Klondyke) Tír an ÓirMicí Mac Gabhann kultamaa tír an óir kultaseppä (kultasepänliikkeen pitäjä, jalokivikauppias) seodóir kumartaa umhlaigh/umhlú (do dhuine) kumina (Carum carvi) cearbhas kummittelu iomardas, siabhraíocht kuningas rí kuningaskalastaja cruidín kuningaskunta ríocht kuningatar (ban)ríon FEM, GEN-a PL-acha; (runokielessä) ríbhean FEM, DAT rímhnaoi GEN ja PL NOM rímhná PL GEN ríbhan; (mehiläiskuningatar myös) cráinbheach kunnioittaa onóraigh/onórú, urramaigh/urramú; kunnioittaen (kirjeen lopussa) Beatha agus Sláinte
kunto: panna kuntoon bail/caoi a chur ar rud; hyvässä kunnossa (esim. hyvin pidetty laite tai esine) ar deil kuohua: meri kuohuu tá an fharraige ina cár gheal kuokkavieras stocaire kuolema bás, éag; (personifioituna) an Rógaire Bás; kuolemaani saakka go gcaitear an trí sluaiste orm, go dtéighe an t-adhmad orm, go dtéighe scaob orm, go dtéighe ordóg an bháis orm; hän tekee kuolemaa tá sé le bás, tá an bás aige, (erit. konkreettisesta kuolinkamppailusta) tá sé ag saothrú an bháis, tá sé ag foghlaim an bháis; hänessä on jo kuoleman merkit tá an bás ar iompar leis; väkivaltainen kuolema anbhás kuolintuska: hän oli kuolintuskissaan bhí sé sna céadéagaí, sna críocha déanacha, ag saothrú an bháis, ag foghlaim an bháis kuolla éag/éag, bás a fháil, básaigh/bású; (rauhallisesti) síothlaigh/síothló; hän kuoli (myös) cailleadh é kuopus croitheadh an tsacáin, dríodar an chrúiscín, deireadh an áil, arcán, sóisear na clainne kuore (norssi, Osmerus eperlanus) smealt kuovi crotach kuparisulfaatti copras MASK kupera dronnach kuperankovera dronnchuasach kupo (tuettu ja suunnitelmallisesti pystytetty kasa esim. olkia) clampa kuri smacht, spraic, brathladh; joka kuritta kasvaa, se kunniatta kuolee ní bhíonn an rath ach áit a mbíonn an smacht; tuota kakaraa on mahdotonta panna kuriin ní féidir ceansú ar bith a bhaint as an pháiste sin kuristaa tacht[adh];(tekn:)scóig[eadh] kuristusventtiili scóigchomhla kuriton místiúrtha; Kuriton sukupolvi An Ghlúin Mhístiúrtha kurja ainnis, suarach; (sää) céasta kurjuus cruatan, géarbhroid, anró, ainnise kurkku 1) (vihannes) cúcamar; 2) (kaulan sisäpuoli) scornach FEM, sceadamánUlster MASK; mennä väärään kurkkuun dhul le hanáil duine kursori (tietok. kohdistin) cúrsóir kurvikimma panaí deas mná kutimet dealgáin kutoa (neuletta) cleiteáilUlster, cniotáil, rud a bheith ar na dealgáin agat; (kangasta) figh/fí (PARTISIIPPI fite), bheith ag fíodóireacht kuukausiveri an t-ádh dearg kuukautiset míostrú kuukunen ("maamuna", Langermannia) caise an phúca kuulla clois/cloisteáil, cluin/cluinstint, preesens cloiseann, cluineann, chluin, preteriti chuala, aut. chualathas; johan tuo on kuultu tá sin canta kuuloelin ball éisteachta, orgán éisteachta kuulohermo néaróg éisteachta kuuloke cluasán kuulostaa: se kuulostaa minusta soinnukkaalta is binn liom é kuuluisa cliúiteach, cliúúil, mórchliúiteach, mór le rádh; olla kuuluisa bheith i gceol, bheith i mbéal an phobail; hänestä tuli kuuluisa chuala an saol iomrá air, chuaigh a gháir san áit nach dteachaidh a chos kuulustella duine a chroscheistiú, ceastóireacht a chur ar dhuine kuulustelu croscheistiú, kolmannen asteen kuulustelu croscheistiú íospartach kuuma te, bruite; onko sinun kuuma? an bhfuil teaspach ort? painostavan kuuma bruite brothallach kuume fiabhras; olla kuumeessa bheith i do luí i ndeargán fiabhrais kuumentaa téigh/téamh kuuro bodhar; kuuro kuin kivi comh bodhar le cloch; (subst. henkilö) bodhrán kuutamo oíche réabhghealaí kuutio (erityisesti arpakuutio) dísle kuvake (tietok.) deilbhín kuvantaa íomháigh/íomháú kuvantaminen íomháú kuvio patrún; Widmanstättenin kuviot patrúin Widmanstätten kuvottaa samhnas a chur ar dhuine; kuvottava samhnasach kvaak, kvaak! vag, vag! kvarkki cuarc MASK, GEN = NOM; PL cuarcanna kvartäärikausi an Tréimhse Cheathartha kvasaari (tietynlainen radioastronominen kohde) cuasár kylki (ihmisruumiin) sliasaid FEM; maata kyljellään bheith sínte ar do leathshliasaid kylmissään bheith conáilte/feannta/préachta (ag an fhuacht) kylmä fuar; minun on kylmä tá fuacht orm, tá mé fuar feannta (vrt. kylmissään); ihminen joka ei jättänyt ketään kylmäksi duine nach dtiocfadh leat neamhshuim a dhéanamh de kylmäkellari: kylmäkellarin haju boladh na fuaraíochta kylmäkiskoinen fuarchúiseach kylä baile, sráidbhaile; kiertää kyliä bheith ag calbhachas, ag cuartaíocht, ag bothántaíocht kyläillä bheith ag cuartaíocht (ag duine, i dtigh); bheith ar cuairt (ag duine); (mennä kyläilemään) dhul ar cuairt ag/chuig duine kylämaltsa (Atriplex patula) eilifleog chaol kynnys tairseach kynnystaajuus minicíocht tairsí kypsä apaíUlster, aibístandardi; (kuv. ikävystynyt) bréan breoite, tinn tuirseach, dubh dóite, dóthaineach kun aika on kypsä i gceann na haimsire kyteä cráindóigh/cráindó, bheith ag cráinghuail kytkeä: kytkeä päälle rud a chur air, ar obair, ar siúl; (valo:) las/lasadh; kytkeä pois múch/múchadh, rud a chur as; kytketty(nä) (mekaanisessa tai sähköisessä yhteydessä voidakseen toimia saman teknisen laitteen tai järjestelmän osina, saks. "in Eingriff") i ngléas kyttä (sala-ampuja) snípéir; (halv. poliisi) pílear; (Kuninkaallisen Irlannin poliisikunnan, sittemmin kuninkaallisen Ulsterin poliisikunnan mustapukuinen konstaapeli) saighdiúir dubh; (verokyttä, tullinuuskija) ribhíneach kytö: polttaa kytöä ruadhóigh/ruadhó kyvykäs (osaava ja aikaansaapa) déanfasach kyykky: istua kyykyssä bheith i do shuí ar do ghlúine beaga kyynelkaasu deoirghás kädellinen (subst. Primates-nisäkäslahkon edustaja, ts. ihminen, apina, puoliapina) príomhach MASK; GEN ja PL príomhaigh käheys piachán, ciachán, tochtán (a bheith ionat) kähmy duigéir, (hiippari) sculcaire kälättäjä (nainen) scréachóg kännykkä teileafón póca, fón póca, guthán póca käpy buaircín kärki bior, corr; panna jokin kärjelleen seisomaan rud a chur ar a chorr kärpänen: hän ei tekisi pahaa kärpäsellekään ní ghlacfadh sé corraí le rud ar bith, chan abórfadh sé le haon duine gur cam a ghaosán, níl urchóid ar bith ann kärsimys fulaingt, fuilstinUlster, cruatan, carghas, purgóid kärsivällisyys foighid/foighde FEM, GEN foighde; foighne FEM, GEN foighne; osoittaa kärsivällisyyttä foighid/foighde/foighne a dhéanamh kärsiä fuiling/fuilstinUlster, fulaing/fulaintstandardi, fulangMunster; joutua kärsimään jostakin bheith thíos le rud, do chrádh a thabhairt le rud käsittelijä lámhadóir käsittää (sisältää) cuimsigh/cuimsiú kätevä (=näppärä) samhlaiste, conláisteach, sásta, handáilte, áisiúil; (=osaava) sásta, dealámhach, deaslámhach, achomair kätilö bean ghlúine kätkätys (kuivaska iloton nauru) draothadh gáirí käyräkinttuinen camchosach käyttöjärjestelmä(tietok.) córas oibriúcháin käyttöliittymä comhéadán úsáide; graafinen käyttöliittymä comhéadan grafach käänteisfunktio feidhm inbhéartach käänteisluku uimhir inbhéartach kääntöpiiri trópaic; Kauriin k. Trópaic an Ghabhair; Kravun k. Trópaic an Phortáin kääntöveitsi snagscian kääpiökasvu abhacacht kääpiötähti abhacréalt kääriä (mytyksi) cuach/cuachadh; (hihat, lahkeet) trusáil, trustáil, cornaigh/cornú Käärmeenkantaja (tähtikuvio, Ophiuchus) Fear na bPéisteanna köli cíle FEM; Köli (tähtikuvio, Carina) an Chíle kömpelö ciotach, amscaí, anásta, graifleach, liopasta; (työn jälki myös) scrábach kömpelö työtekijä rúpálaí köpelö: hänelle kävi köpelösti d'éirigh taismeach dó köyhyys boichtíneacht köyhä bocht, ainniseach; köyhä kuin kirkonrotta comh hainniseach leis an deoir |